Τα αρχαία χρόνια Το τοπωνύμιο "Λευκίμνη" πρωτοεμφανίζεται σε ιστορικά κείμενα από τον Θουκυδίδη στην "Ιστορία" του αναφορικά με την νίκη των Κερκυραίων κατά των Κορινθίων σε ναυμαχία ανοιχτά της Λευκίμμης (προς το Άκτιο) στα 435 π.Χ. Μετά την νίκη τους αυτή, οι νικητές Κερκυραίοι, Ζακύνθιοι και Αθηναίοι έστησαν τρόπαιο σε σημείο της Λευκίμμης που δεν έχει ανακαλύψει η αρχαιολογική σκαπάνη. Από την στρατηγική θέση της περιοχής, τα τρία ποτάμια, την ήπια πρόσβαση προς την παραλία, την ευφορία της περιοχής αλλά και του σημείου που στρατοπέδευσαν οι νικητές, εύλογα εικάζεται ότι ήδη η περιοχή όχι μόνο εκατοικείτο αλλά υπήρχε κάποιος συγκροτημένος οικισμός. Δεν υπάρχουν αρχαιολογικά ευρήματα που να το επιβεβαιώνουν. Το μοναδικό αρχαιολογικό εύρημα από την περιοχή ανήκει στον 2ο μ.Χ. αιώνα και πρόκειται για ένα κεφάλι της Αφροδίτης που αποκαλύφθηκε το 1974 στους Αγίους Θεόδωρους. Τμήματα αγγείων, κτερίσματα και ταφικά ευρήματα κατά καιρούς έχουν ανευρεθεί χωρίς καμία όμως αξιολόγηση. Πρόσφατα από τις υπηρεσίες του Υπ. Πολιτισμού έχει αποφασιστεί ή έρευνα και η ανασκαφή σε σημεία που έχουν κατά καιρούς ανασυρθεί θραύσματα αγγείων. Η αναφορά ως τοπωνύμιο στην "Λεύκιμμα" συνεχίζεται κατά τους Ελληνιστικούς χρόνους από τον Πτολεμαίο και τον Στράβωνα.
 Η παρακμή του νησιού για αρκετούς αιώνες κατά την διάρκεια της Βυζαντινής αυτοκρατορίας, όντας στα σύνορα ανατολικής και δυτικής και στο πέρασμα όλων των βόρειων φύλων συνεχίστηκε μέχρι και την περίοδο ανάπτυξης των ιταλικών πόλεων, την περίοδο των Σταυροφοριών και ύστερα.
Από το 13ο αιώνα που εμφανίζονται και πάλι τα ίχνη της Λευκίμμης μέσα από την λειτουργία των Αλυκών και για μερικούς αιώνες που η καλλιέργεια του αλατιού ήταν προσοδοφόρα για την "Γαληνοτάτη", η Λευκίμμη γνώρισε περίοδο ακμής, ακολουθώντας όμως την τύχη της υπαίθρου σε κάθε εκστρατεία των Τούρκων.
Επί Ανδηγαβών(1267- 1386) και Βενετών (1386 - 1797) η Κέρκυρα διαιρέθηκε σε τέσσερα διαμερίσματα "Βαϊλάτα" και η Λευκίμμη ανήκε στο ομώνυμο Βαϊλάτο. Το Βαϊλάτο εδιαιρείτο σε δύο διαμερίσματα (Bandiere) των Μελικίων και του Αη Μαθιά. με έδρες τα αντίστοιχα χωριά.
Από τον 16ο αιώνα και μετά υπάρχει σταθερή ιστορική αναφορά μέσα από τα κείμενα του Ιστορικού Αρχείου Κέρκυρας.
 Από τους σημερινούς οικισμούς τα Μελίκια, οι Άγιοι Θεόδωροι, οι Ριγγλάδες, Ποτάμι και ο Αρκουδίλας εμφανίζονται τόσο στα νοταριακά κείμενα, όσο και σε χάρτες από τον 16ο αιώνα ως οικισμοί της Λευκίμμης. Πολλά επίσης επίθετα από τα σημερινά διαδεδομένα της Λευκίμμης, αποδεδειγμένα υπήρχαν πριν από τον 16ο αιώνα. Στην εργασία του Χαρ. Κόλλα "Χώρος και πληθυσμός της Κέρκυρας του 17ου αιώνα" σημειώνεται ότι από τα 157 διαφορετικά επίθετα που συναντιόνται στις νοταριακές πράξεις της περιόδου 1675 - 1684, τα 59 διατηρούντο τουλάχιστον μέχρι το 1986.
|
